تحلیل ساختارِحکایت کنیزک و خر، و نی نامه ی مولانا

از منظر هستی شناسی شعر

شعر تعاریف متعددی دارد، امّا در یک تعریف کلی یا در محور مشابهت حادث می گردد، و یا در محور مجاورت،استعاره و مجاز که نتیجه ی این دو رویکردند، نیز یا در اجزاءِ یک کل، تکوین می یابد که به آن استعاره و مجاز افقی می گو یند و یا در کلیت یک اثر به منصه ی ظهور می رسد که به آ ن استعاره و مجاز عمودی گفته می شود. شعر عمودی عموماً از ساختار محکم تری برخوردار بوده، و در ادبیات مدرن بیش تر به چشم می آید. حال آنکه اساساً رویکرد عمودی در مثنوی مولانا مشهود است، آن هم به شکل تشبیه و استعاره ی تمثیلی؛ نی نامه، و حکایت کنیزک و خر از این جمله اند. و این علت العلل اقبال عمومی و فراملّی مخاطب مدرن به مثنوی مولوی ست.

عجالتا  سه شعر از مجموعه ی( گرگ ها رستوران نمی روند)

شکسته

شکسته ی کشتی هاست خواب من

پوسیده ی بادبان    برافراشته ی عنکبوت

وآن سکوت که از کرکس است یا کلاغ

                        بر دکل آنهمه غبار

روزی ترق ترق پولاد

در گام های ملوانان آرام نمی گرفت کف عرشه

باران بوسه می زد بر آن همه کار آن همه عشق آن همه عرشه

آن گاه سرنوشت (بی سکان و ستاره

                    نا خدای سرگردانی

                   از دماغه های سراب تا تنگه های ترس

                  از کوه های یخ      تا جزایر کجا    دوردست مه ....)

و آن شب ـ شب نفرین ـ آسمان لنگر انداخت.

                            *

مرا از امواج نترسانید

آبی گیسوان اوست که می خواندم

آری او   مادرم  دریا

مرا به اعماق بفرستید

اعماق.....

اعماق......

اع...ماق......

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۲)

خسوف کرد

(روزنا مه ای نبود که بنویسد)

خسته

گریسته

سیلی خورده

پهلو شکسته

پهلو سوخته

در سوگ نشسته ی امامی شهید

امامی به دنیا نیامده

ودیگر هیچ

      **

محاق بود که درخشید

هلال

نیم   نیم دایره

نیم دایره

سه ربع دایره

بدر،  بدر بدر

فرشتگان هلهله کردند

و خدا خیره شد به زمین

                         به ستاره ی چهارده

           **

وارد می شوند ثانیه ها ـ بدون سلام

از بلندگوی رادیو

تصویر تلویزیون و امواج ماهواره :

<< ماه گرفتگی کامل در ایران>>

<<تا سه سال دیگر بی نظیر>>

<<ماه گرفتگی فردا شب>>

<<ماه گرفتگی     امشب>>

<<چهل و پنج دقیقه ی دیگر>>

<<پنج دقیقه ی دیگر>>

<<پخش مستقیم ....>>

      **

معصوم  فرزندان تو   مادر

که خسوف می کنند یک باره  جای جای زمین

و خبرگزاری ها

خبرگزاری ها که سکوت

این همه سکوت .........

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۳)

ازدحام

 خستگی

تاول پای دماوند :       ـــ (( اما حسین  آقا !  امام حسین ))

برساق کبود انقلاب

لرزان و خیس ـ خیس و غروب :

ـــ (( فردوسی ! مستقیم فردوسی ))

کمرگاه تا شده ی سهروردی

نرسیده به تخت سنگی طا وو س :

ـــ ((زندان))

مادر

سرشار از غبار

به دور از هجده سالگی :

((ملت))

از این ها یکی به سینه ی حافظ پل نمی شود

به هیا ت مولانا مجسمه

فانوس شکسته و

پیرمرد  فریاد می زند هنوز : آزادی

                                     آزادی

تاثیر  نثر تاریخ بیهقی بر سروده های سپید احمدشاملو

( علی شهسواری ، هفته نامه ی  رودکی ،شماره ی پنج و شش ، مرداد ماه 1389)

 آن چه در میان مخاطبان شعر معاصر، غیر قابل انکار می نماید، کهن گرایانه بودن اشعار سپید احمد شاملوست. در خصوص میزان این کهن گرایی و چند وچون تاثیر متقدمین به خصوص بیهقی میان صاحب نظران اختلافاتی هست، و این که آیا این تاثیر به صورت مستقیم بوده، یا در متن اشعار شاملو درونی شده است. در این مقاله نیت مولف، پرداختن به جایگاه احمد شاملو در شعر معاصر، چه گونه گی پیدایش شعر سپید، چه گونه گی تاثیر متون کهن، به ویژه تاریخ بیهقی بر اشعار شاملو، و بایستگی یا نابایستگی این تاثیر پذیری است وبس. اگر چه پیش تر نیز چندین و چند بار به این موضوع پرداخته شده، هدف نگارنده ی این متن، بیش تر ژرف نگری در چه گونه گی این تاثیر و بایستگی یا نابایستگی آن است.